स्त्री बीजांची विक्री! नेमकं करतात काय, महिलांच्या शरीरातून कसे काढतात बीज ?

मुंबई : बदलापूरमध्ये स्त्रीबीज विक्रीच्या रॅकेटमुळे एकच खळबळ उडाली आहे. याप्रकरणात नाशिकमधून एका नामांकित डॉक्टरला अटकही करण्यात आली आहे. जच्यावर सरोगेट मदर आणि स्त्रीबीज मिळवून देणारे एजंट म्हणून काम करत असल्याचा प्राथमिक आरोप आहे. या प्रकरणामुळे सरोगसी आणि आयव्हीएफ क्षेत्रातील काळ्या बाजाराचपा पर्दाफाश झाला आहे. आयव्हीएफ सेंटरच्या नावाखाली गरजू महिलांना पैशांचे अमिष दाखवून त्यांचे स्त्रीबीज अवैध मार्गाने विकले जात असल्याचा संशय आहे. पण स्त्रीबीजांची विक्री होते म्हणजे नेमकं काय? महिलांच्या शरीरातून बीज कसे काढतात? हे जाणून घेवू.

महिलांच्या शरीरातून स्त्रीबीज बाहेर काढण्याची प्रक्रिया समजून घेण्याआधी स्त्रीबीज म्हणजे काय, ते कसे तयार होतात, त्यांची संख्या काय असते याची माहिती घेऊ. स्त्रीबीज म्हणजे महिलांच्या शरीरातील एग्ज किंवा अंडं. ही स्त्रीच्या शरीरातील प्रजनन पेशी आहे. जी दरम महिन्याला ओव्हरी म्हणजे अंडाशयातून परिपक्व होऊन बाहेर पडतेश, या प्रक्रियेला ओव्हुलेशन म्हणतात. साधारपणे मासिक पाळीच्या मध्यंतरी म्हणजे 12 -14 दिवसांत हे बीज बाहेर पडतं. ते साधारणपणे 12 ते 14 तास जिवंत राहतं. या कालावधीत पुरषांचे स्पर्म किंवा शुक्राणूशी संपर्कात आल्यास गर्भधारणा होते आणि संपर्कात आलं नाही तर ते नष्ट होतं.

महिलांच्या शरीरात स्त्रीबीज असं तयार होतं: मेंदूत पिच्युट्री नावाची एक छोटी ग्रंथी असते, ज्यातून रक्तात एफएसएच आणि एलएच हे दोन हार्मोन्स तयार होतात. दोन्ही हार्मोन्सचा बॅलेन्स होत जातो. महिलांच्या शरीरात दोन बीजकोश म्हणजे अंडाशय किंवा ओव्हरी असतात. हार्मोन्समुळे या अंडाशयात फॉलिक्स तयार होतात, ज्याज बीज असतं. मासिक पाळी सुरू झाल्यावर दुसर्‍या किंवा तिसर्‍या दिवशी 5-6 बीजांचा ग्रूप तयार होतो. पहिले 5-6 दिवस सगळे बीज एकाच गतीने वाढतात. सहाव्या-सातव्या दिवशी हार्मोन्सचा रेशिओ असा तयार होतो की चांगल्यातलं चांगलं बीज वेगळं किंवा बाहेर काढलं जातं आणि त्याचा आकार वाढत जातो. ज्याला डोमिनंट एग्ज म्हणतात.

डोमिनंट एग्जचा सुरुवातील आकार 7,8,10 मिमी असतो. हार्मोन्स मदतीने त्याचा आकार वाढत जातो. चौदा-पंधराव्या दिवशी त्याचा आकार 20 मिमी होतो. इतका आकार वाढला की मेंदूतील पिच्युट्री ग्लँडकडे बीज परिपक्व झालं म्हणज ेआता ते गर्भधारणेसाठी तयार असल्याचा संदेश जातो. यानंतर एलएच हार्मोन वाढतं आणि फॉलिकमधील बीज फुटून बाहेर पडतं, फॅलोपिन ट्युब त्याला अपल्या आत खेचून घेतं. जिथं स्पर्म असेल तर स्पर्म आणि बीज एकत्र होऊन बीज तयार होतं.

डॉ. सतीश पत्की स्त्रीरोग तज्ज्ञ (कोल्हापूर)

यांच्या युट्यूब चॅनेलवर ही माहिती उपलब्ध आहे.

एका महिन्याला एकच स्त्रीबीज तयार होतं:

महिलांच्या शरीरात दोन फिलोपाइन ट्यूब आणि दोन ओव्हरीज असतात. दर महिन्याला मासिक पाळीच्या कालावधीत दोन्ही ओव्हरीमध्ये फॉलिक्स बनणं सुरू होतं. हे फॉलिक्स हळूहळू वाढतात, ज्यांच्या आत बीज असतात, फॉलिक्सच त्यांना पोषण देतात. दोन्ही ओव्हरीपैकी एका ओव्हरीतील एकच फॉलिकल खूप वाढतो त्यातून हेल्दी एग्ज बाहेर पडतात. यालाच ओव्हेल्युशन म्हणतात. ओव्हेल्यशुन झालं ही हेल्दी एग्ला फोल्युपन ट्युब आपल्या आत खेचून घेतात आणि तिथं स्पर्म असतील तर स्पर्म आणि एग्ज, एकत्र येऊन गर्भधारणा होते.

प्रत्येक महिलेच्या शरीरात दर महिन्याला एका अंडाशयातून एकच स्त्रीबीज पक्व होऊन बाहेर पडतं आणि ते बीज गर्भनलिका म्हणजे फॉलोपिअन ट्युबमध्ये जातं.

डॉ. अंजू अहूजा-प्रसूतीतज्ज्ञ

(यांच्या युट्यूब चॅनलवर त्यांनी ही माहिती दिली आहे)

हार्मोन इंजेक्शनद्वारे अनेक चांगल्या दर्जाची स्त्रीबीज तयार केली जातात. मासिक पाळीच्या दुसर्‍या तिसर्‍या दिवसापासून इंजेक्शन दिलं जातं. 7-8 दिवस इंजेक्शन दिले जातात. जेणेकरून एकाच वेळी अनेक स्त्रीबीजे तयार व्हावीत. सोनोग्राफीत अंड्यांची वाढ तपासली जाते. स्त्रीबीजे पूर्ण पक्व झाल्यावर ती बाहेर येण्यासाठी ओव्हुलेशन होण्यापूर्वी एक ट्रिगर इंजेक्शन दिलं जातं.

डॉ. रश्मी अगरवाल -स्त्रीरोग तज्ज्ञ (यांच्या युट्यूब चॅनलवर व्हिडिओद्वारे त्यांनी ही माहिती सांगितली आहे)

महिलांच्या शरीरातून स्त्रीबीज बाहेर कसं काढतात?: आयव्हीएफ उपचवारांमध्ये स्त्रीबीज काढण्यासाठी ‘ ओवम पिक-अप’ नावाची प्रक्रिया केली जाते. ट्रान्स व्हजायनल प्रोबमार्फत ओव्हरीवर फोकस केलं जातं. स्त्रीला भूल देऊन अल्ट्रासाऊंडच्या मदतीने एक पातळ सुई व्हजायनाच्या भिंतीतून अंडाशयात टाकली जाते आणि त्यामार्फत अंडाशयाती फॉलिक्समधील लिक्विड काढलं जातं, यात स्त्रीबीज असतात. हे लिक्विड एका ट्युबमध्ये जमा करून नंतर त्यातील एग्ज वेगळे केलं जातं. या प्रक्रियेला 10-15 मिनिटं लागतात. त्यानंतर स्त्रीला काही तासांत घरी सोडले जाते.

स्त्रीबीज विक्रिचं रॅकेट : स्त्रीबीज विक्रिच्या रॅकेटमध्ये ही संपूर्ण प्रक्रिया केली जाते. स्त्रीबीजांची संख्या दुपटीने वाढवली जाते. प्रक्रियेदरम्यान एक की 15 किती स्त्रीबीजं मिळतील सांगता येत नाही. एकावेळी किती स्त्रीबीजं काढायचे याबाबत काही नियम, निकष नाहीत. त्यामुळे बीजांची संख्या कितीही असली तरी पैसे एकाच स्त्रीबीजाचेच दिले जातात. ज्या महिलेचं स्त्रीबीज काढायचं करारानुसार तिचा एक लाख रुपयांचा विमा काढला जातो. ही रक्कम खुप अपुरी आहे.

दरम्यान, स्त्रीबीज देण्यासाठी आलेल्या महिला परराज्यातील आहेत. त्यांना त्यांच्या घरी जायचं आहे सांगून घाई केली जाते आणि स्त्रीबीजं वाढवण्याची इंजेक्शन दिले जातात. या प्रक्रियेत तज्ज्ञ डॉक्टरांची गरज असते, तरी ती घाईत उरकली जाते. प्रक्रियेत मध्यस्थ म्हणून कोण काम करतात, डॉक्टर कुणाकडून स्त्रीबीज घेतात, त्याची किती नोंद ठेवली जाते याची कोणतीही माहिती उपलब्ध नाही.